دانشیار دانشگاه تهران با تأکید بر ضرورت تبدیل بارگاه شمس تبریزی در خوی به کانونی برای تولید دانش و گسترش فرهنگ عرفانی، از پیگیری دو طرح ملی «ایران، آغاز هر داستان» و «نشان ایران» خبر داد و گفت: ماندگاری میراث شمس و مولانا تنها با برگزاری آیین‌ها و ساخت بناها محقق نمی‌شود، بلکه باید اندیشه آنان در نظام آموزشی، فرهنگ عمومی و زندگی نسل‌های آینده جاری شود.
دکتر حجت‌الله ایوبی، دانشیار دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران و مدیر فرهنگی، گردشگری و ورزش سازمان برنامه و بودجه، در دوازدهمین همایش بین‌المللی شمس و مولانا، با اشاره به افتتاح بارگاه شمس تبریزی در خوی، این رویداد را فرصتی برای احیای سرمایه‌های نمادین و فرهنگی ایران دانست و بر ضرورت تداوم فعالیت‌های علمی و فرهنگی پیرامون اندیشه شمس و مولانا تأکید کرد.
ایوبی با اشاره به پیام و دیدگاه استاد محمدعلی موحد درباره افتتاح بارگاه شمس اظهار کرد: مراسم‌ها و جشن‌ها سرانجام به پایان می‌رسند، اما فعالیت‌های پایدار و ماندگار نباید متوقف شوند. شمس همچنان منتظر ظهور پژوهشگران، اندیشمندان و بزرگان برخاسته از این سرزمین است تا چراغی که در خوی روشن شده، با قدرت و قوت به مسیر خود ادامه دهد.
وی با اشاره به سابقه تلاش‌های انجام‌شده برای احیای جایگاه شمس تبریزی در خوی افزود: از سال ۱۳۸۵ و هم‌زمان با برنامه‌های مربوط به هشتصدمین سالروز تولد مولانا، پیگیری این موضوع را در دستور کار قرار دادم. در آن زمان، با وجود شهرت جهانی مولانا، شناخت عمومی از شمس و جایگاه مزار او در خوی محدود بود؛ ازاین‌رو، تلاش شد با همراهی استاد محمدعلی موحد و دیگر شخصیت‌های علمی و فرهنگی، زمینه معرفی شمس و احیای این میراث فراهم شود.
این استاد دانشگاه با اشاره به نقش استاد موحد در پیشبرد برنامه‌های مرتبط با شمس و مولانا تصریح کرد: همراهی و حمایت علمی او در مراحل مختلف، از برنامه‌های فرهنگی و هنری گرفته تا انتخاب و بررسی متون مرتبط با مولانا، نقشی مهم در این مسیر داشته است.
میراث شمس و مولانا؛ مرهمی بر زخم‌های تاریخی جامعه
ایوبی با اشاره به شرایط تاریخی ایران و آسیب‌هایی که جنگ و خشونت بر جوامع وارد می‌کنند، اندیشه شمس و مولانا را ظرفیتی برای التیام زخم‌های اجتماعی و تقویت امید دانست و اظهار کرد: همان‌گونه که پس از حمله مغول، اندیشه و آثار این بزرگان می‌توانست مرهمی بر رنج‌های جامعه باشد، امروز نیز بازگشت به میراث فکری و معنوی آنان می‌تواند در تقویت روحیه، همبستگی و بازسازی فرهنگی جامعه نقش‌آفرین باشد.
وی در ادامه، با طرح موضوع «رونمایی از سرمایه‌های نمادین و گنج‌های پنهان ایران»، به تبیین نقش بناها، یادمان‌ها و نمادهای فرهنگی در شکل‌گیری هویت و رفتار اجتماعی پرداخت.
سرمایه‌های فرهنگی؛ فراتر از دارایی‌های مادی
این استاد دانشگاه با اشاره به دیدگاه‌های جامعه‌شناختی درباره تأثیر محیط و نمادهای بیرونی بر رفتار انسان گفت: بناها، آثار تاریخی، هنجارهای اجتماعی و محیطی که انسان در آن رشد می‌کند، به‌تدریج در ذهن و ضمیر ناخودآگاه او جای می‌گیرند و بر سلیقه، رفتار و نگرش او تأثیر می‌گذارند.
وی افزود: اگر نسل‌های آینده در کنار بناهای ارزشمند، آثار ادبی و نمادهای فرهنگی رشد کنند، این میراث می‌تواند بخشی از هویت و سرمایه فرهنگی آنان شود. ازاین‌رو، احیای بارگاه‌ها و یادمان‌های تاریخی صرفاً به معنای مرمت یک بنا نیست، بلکه فرصتی برای انتقال ارزش‌هایی همچون عشق، معرفت، عرفان و زیبایی‌شناسی به نسل‌های آینده است.
ایوبی با تأکید بر اهمیت سرمایه‌های نمادین خاطرنشان کرد: ارزش برخی آثار را نمی‌توان با معیارهای مادی و اقتصادی سنجید؛ ارزش آن‌ها از باورها، خاطرات، هویت و معنایی سرچشمه می‌گیرد که در طول تاریخ پیرامونشان شکل گرفته است. بر همین اساس، سرمایه‌های فرهنگی و هویتی باید در کنار سرمایه‌های مادی، از ارکان توسعه کشور به شمار آیند.
معرفی دو طرح ملی برای احیای میراث فرهنگی ایران
ایوبی در بخش دیگری از سخنان خود از دو طرح «ایران، آغاز هر داستان» و «نشان ایران» سخن گفت و طرح نخست را تلاشی برای معرفی ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی، معنوی و هنری ایران در قالب مسیرهای فرهنگی و گردشگری توصیف کرد.
وی با اشاره به اینکه بخش‌هایی از تاریخ و زندگی ملت‌های مختلف جهان با میراث فرهنگی ایران پیوند خورده است، اظهار کرد: هدف این طرح، شناسایی و معرفی ظرفیت‌های پراکنده فرهنگی کشور و ایجاد پیوند میان آن‌ها در قالب مسیرهای موضوعی است؛ مسیرهایی که بتوانند جلوه‌های متنوع میراث ایرانی، از نیایش و عرفان تا موسیقی و شخصیت‌های تاریخی را به مخاطبان معرفی کنند.
این مقام فرهنگی از جمله محورهای این طرح را مسیرهای مرتبط با خورشید، نیایش و شخصیت‌های برجسته معنوی برشمرد و با اشاره به جایگاه خوی و بارگاه شمس تبریزی در این جغرافیای فرهنگی، بر ظرفیت این شهر برای ایفای نقشی مؤثر در معرفی میراث عرفانی ایران تأکید کرد.
وی همچنین از پیگیری طرح‌هایی برای احیای یادمان‌ها و معرفی شخصیت‌های فرهنگی در نقاط مختلف کشور خبر داد و گفت طرح «نشان ایران» با هدف برجسته‌سازی چهره‌های اثرگذار و پیوند دادن هویت شهرها با میراث شخصیت‌های بزرگ ایرانی دنبال می‌شود.
ایوبی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای پیشبرد برخی از این طرح‌ها، از همراهی مسئولان و تخصیص منابع برای پیگیری پروژه‌های فرهنگی قدردانی کرد و از آمادگی خود برای ادامه همکاری با مجموعه‌های فرهنگی و علمی خوی خبر داد.
خوی باید به کانون دانش و عرفان تبدیل شود
دانشیار دانشگاه تهران در ادامه، با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه صرفاً آیینی و یادمانی به میراث شمس و مولانا گفت: برگزاری همایش‌ها، ساخت بناها و برپایی آیین‌های فرهنگی همگی ضروری‌اند، اما برای ماندگاری این میراث کافی نیستند. خوی باید در کنار برخورداری از بارگاه شمس و ظرفیت‌های گردشگری مرتبط با آن، به کانونی برای تولید و گسترش دانش عرفانی تبدیل شود.
وی افزود: اندیشه شمس و مولانا باید در مدارس، مراکز آموزشی و فضای فرهنگی شهر حضور جدی‌تری پیدا کند و نسل جوان فرصت آشنایی عمیق با آثار و اندیشه‌های این بزرگان را داشته باشد. آنچه می‌تواند جایگاه فرهنگی خوی را تثبیت کند، پیوند میان میراث تاریخی، آموزش، پژوهش و زندگی روزمره مردم است.
ایوبی با اشاره به دشواری ترجمه و انتقال اندیشه شمس به زبان‌های دیگر، بر اهمیت کار علمی و پژوهشی در معرفی این میراث به مخاطبان جهانی تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که شناخت شمس تنها با معرفی یک آرامگاه یا برگزاری مراسم حاصل نمی‌شود، بلکه نیازمند مطالعه آثار، فهم زبان و اندیشه او و فراهم کردن زمینه گفت‌وگوی علمی با جهان است.
وی در پایان، با تأکید بر ضرورت همدلی و همکاری میان مجموعه‌های علمی و فرهنگی گفت: میراث شمس و مولانا سرمایه‌ای مشترک است و همه کسانی که برای معرفی و گسترش آن تلاش می‌کنند، می‌توانند در روشن نگه داشتن این چراغ سهیم باشند. آینده این مسیر در گرو تداوم فعالیت‌ها، تقویت پژوهش و تبدیل سرمایه نمادین شمس به ظرفیتی زنده برای فرهنگ و دانش ایران است.
🔹در پیام رسان ها همراه ما باشید …
🔹eitaa.com/shahrdarikhoy_ir
🔹https://ble.ir/shahrdarikhoy_ir
🔹https://splus.ir/shahrdarikhoy_ir
🔹rubika.ir/shahrdarikhoy_ir
🔹eitaa.com/shams_e_tabrizi
🔹www.shamstabrizi.ir
🔹t.me/shams_e_tabrizi